algemeen

Baggeren is het verwijderen van sediment. Deze maatregel is meestal gericht op het verwijderen van nutriëntrijk slib teneinde de interne fosfaatbelasting te verminderen. In sommige meren is het belangrijkste doel van baggeren het vergroten van de diepte van het systeem.

Om de interne belasting voldoende te kunnen verminderen, moet er kennis aanwezig zijn over het sediment. Het gehalte aan fosfaat en de afgifte snelheid van fosfaat en de sedimentdiepte bepalen waar en hoe diep er gebaggerd moet worden. In veel gevallen gaat het om de bovenste 25-100 cm van het sediment. Naast nutriënten gehalten, moeten ook de gehalten aan PCB's, olie en zware metalen bepaald worden, om te bepalen of het sediment verontreinigd is.
Bij de uitvoering van het baggeren is het belangrijk dat voorkomen wordt dat tijdens het baggeren nutriëntrijke sedimenten onder invloed van wind - en waterbeweging naar reeds gebaggerde of nutriëntarme plaatsen toestromen.
Er kunnen globaal twee manieren van baggeren worden onderscheiden: hydraulisch baggeren en mechanisch baggeren. Met hydraulisch baggeren treedt het minste verstoring op, maar deze methode kost meer geld dan mechanisch baggeren. Bij losse en waterrijke bagger is hydraulisch baggeren de enige mogelijkheid.

doel van de maatregel

Verlaging van de interne fosfaatbelasting.

meren waar de maatregel is toegepast

meer	jaar	maatregel	ander soort maatregel	resultaat
Binnenschelde	1988	47 ha baggeren, 220.000 m3 slib	ja
Boschkreek	1993	baggeren, 20.000 m3 slib	ja
Canisvlietse Kreek	1999	baggeren, 121.000 m3 slib	ja
De Deelen	1993-1995	baggeren en plaatsing slibschermen	ja
De Haak	1988-1990	baggeren	ja
Fjirtig Mêd	1990-1991	baggeren	ja
Fortgracht Edam	1983	baggeren	ja
Fortgracht Ruigenhoek	1999-2000	baggeren	ja
Geerplas	1989 1991	baggeren baggeren met gebruik van slibschermen	ja
Hollands Ankeveense Plas	1989	baggeren van petgaten	ja
Ketelmeer	2000-2010	baggeren (klasse 3 en 4)	ja
Molenkreek	1999	baggeren	ja
Nannewijd	1994	baggeren	ja
Rottige Meente	1994	baggeren	nee
Vlaamse Kreek	2000	baggeren	ja
Wielen in de Hoevensche Beemden	2000	baggeren	ja
Zwartenhoekse Kreek	1996	baggeren, 20.000 m3 slib	ja

lessen

Binnenschelde:
Bij het baggeren in 1988 is 220.000 m³ fosfaatrijk slib verwijderd van 47 ha meerbodem. Het eerste jaar na het baggeren was hierdoor de interne P-belasting verminderd van 1,5-2,5 gP/m²/j tot 0,5 gP/m²/j. In 1990 bleek de interne belasting weer te zijn toegenomen tot het oude niveau. Het verwijderen van fosfaatrijk slib heeft geen meetbaar effect gehad op de fosfaatconcentratie in het water.

Geerplas:
Bij het baggeren van fijn slib, moet met behulp van slibschermen worden voorkomen dat het slib rondzweeft en ergens anders gaat bezinken.

In de Geerplas was de nalevering van P vanuit het sediment zeer hoog. Tachtig procent van de P-belasting was het gevolg van interne bronnen. Nalevering vormde de grootste interne bron. Het d.m.v. baggeren verminderen van de nalevering van P was de belangrijkste maatregel in het Geerplas project.
De evaluatie van de maatregelen (in 1999) die in de Geerplas genomen waren liet zien dat het baggeren geen blijvend effect heeft gehad. De sliblaag groeide relatief snel weer aan en de bodem laadde zich weer op met P, waardoor weer nalevering kon gaan optreden. De interne P-belasting is hierdoor nu nog steeds hoog.

Rottige Meente:
In de gebaggerde petgaten lijkt zowel de zichtdiepte als de vegetatie zich te verbeteren.

kosten van de maatregel

Baggeren is een relatief dure methode.
De kosten zijn afhankelijk van de materiaalbenodigdheden, het baggervolume, de plaats van berging van het baggerspecie, de sedimentdichtheid, mate van verontreiniging van het slib en het eventueel hergebruik van het sediment. De kosten bedragen fl 30.000,- (1980) tot fl 90.000 (1990) per hectare. Dat komt neer op ongeveer fl 5,- tot 10,- per m³ baggerspecie.

experts

Algemeen:
Paul Boers (RIZA), p.boers@riza.rws.minvenw.nl

Beheerders met ervaring:
Hoogheemraadschap van Rijnland

onderzoek/referenties

-

Terug naar de top van het bestand

Naar maatregelen | meren en plassen | onderzoek

Terug naar hoofdpagina